Eigenaarschap bij medewerkers

Eigenaarschap bij medewerkers ontstaat niet door harder duwen, maar door anders vragen. Wie een opdracht krijgt, levert een opdracht. Wie een probleem krijgt met ruimte om het op te lossen, gaat nadenken. Verander de zin waarmee je het werk uitzet en je verandert wie er verantwoordelijk is. Dat kost vooraf tijd en levert honderd uur per jaar op.

“Doe dit even.”

Drie woorden. Klinkt efficiënt. Voelt efficiënt. En het is de duurste zin in je organisatie.

Want met die drie woorden gebeurt er iets wat je niet ziet: het probleem blijft van jou. De ander voert uit. Jij denkt. En morgen sta je weer op dezelfde plek, met dezelfde vraag, in dezelfde rol.

Waarom “doe dit even” je duurste zin is

Reken het eens door met mij.

Stel je zet vijf keer per dag zo een taakje uit. Elke keer drie minuten uitleggen, later nog eens twee minuten checken. Dat is vijfentwintig minuten per dag, ruim twee uur per week, honderd uur per jaar.

Honderd uur die je kwijt bent aan werk dat iemand anders zelf had kunnen bedenken.

Maar de tijd is niet eens het punt. Het punt is wat er in de hoofden van je mensen gebeurt. Iemand die alleen opdrachten krijgt, leert om te wachten. Niet omdat hij lui is, maar omdat hij slim is: waarom zelf nadenken als er toch iemand komt vertellen wat er moet gebeuren?

Zo bouw je onbedoeld een organisatie die aan jou hangt.

Wat eigenaarschap wel en niet is

Even scherp, want dit woord wordt uitgehold in nieuwsbrieven en jaarplannen.

• Eigenaarschap is niet meer werk doen. Het is verantwoordelijk zijn voor een uitkomst in plaats van voor een handeling.
• Eigenaarschap is niet vrijheid zonder kaders. Zonder duidelijk resultaat, budget en deadline is het geen eigenaarschap, het is gokken.
• Eigenaarschap is geen karaktertrek. Het is een gevolg van hoe er met je gepraat wordt. Dezelfde medewerker gedraagt zich bij de ene leidinggevende passief en bij de andere ondernemend.

Die laatste is de belangrijkste. Als jij denkt “mijn mensen nemen geen verantwoordelijkheid”, dan is dat geen eigenschap van je mensen. Dat is feedback over het systeem waarin ze werken. En dat systeem maak jij.

Verander je taal en je verandert het gedrag

Taal is geen decoratie, taal is de code waarmee gedrag wordt geschreven. Dat is precies waar de online training Magie van Taal over gaat: hoe jouw woorden bepalen wat mensen denken, voelen en doen.

Vier zinnen die je vanaf morgen kunt omdraaien:

• Van “doe dit even” naar “dit is het resultaat dat we nodig hebben, hoe pak jij dat aan?” Je geeft de uitkomst, niet de route.
• Van “hoe moet ik dit doen?” naar “wat zou jij doen?” Als iemand met een vraag komt, geef je geen antwoord voordat hij zelf een voorstel heeft gedaan.
• Van “ik regel het” naar “wat heb je van mij nodig om het zelf te regelen?” Je blijft betrokken zonder het over te nemen.
• Van “dat is fout gegaan” naar “wat zag je gebeuren en wat doe je de volgende keer anders?” Zonder veilige evaluatie geen eigenaarschap, want dan is meedenken risico nemen.

Klinkt simpel. Is het ook. Alleen doe je het niet, want antwoorden geven is sneller en het voelt goed om degene te zijn die het weet.

Daar zit de kern: eigenaarschap kost jou aan de voorkant tijd en trots.

Vier stappen die in de praktijk werken

Wil je het concreet maken, dan werkt deze volgorde.

• 1. Kies één gebied en geef het echt weg. Niet een taak, een gebied. “Jij gaat over de planning” is iets anders dan “wil je de planning van volgende week even doen?”.
• 2. Spreek de uitkomst af, niet de aanpak. Wat is klaar, wanneer, binnen welk budget, en welke drie dingen mag je zonder mij beslissen? Zet dat op één A4.
• 3. Houd je mond in de eerste twee weken. Dit is de moeilijkste stap. Zolang jij bijstuurt op de route, blijft de route jouw verantwoordelijkheid.
• 4. Evalueer op vaste momenten, niet op onderbuik. Eén keer per week vijftien minuten. Dan hoef je er tussendoor niet achteraan te lopen, en dat is precies wat je rust geeft.

Dat weggeven zonder er meteen boven te hangen, is de lastigste beweging voor de meeste ondernemers. Hoe je dat doet zonder het gevoel dat je werk over de schutting gooit, staat uitgebreid in het stuk over delegeren zonder schuldgevoel.

Wat het oplevert

Het gaat niet alleen om jouw agenda, al wint die er flink bij.

• Snellere beslissingen op de vloer. Mensen die weten wat de bedoeling is, kiezen zelf goed als jij er niet bent.
• Betere ideeën. De monteur, de planner en de accountmanager zien dingen die jij vanuit je positie nooit ziet.
• Minder verloop. Mensen vertrekken zelden om het werk. Ze vertrekken omdat ze geen invloed hebben op hun werk.
• Een bedrijf dat zonder jou doorloopt. Dat is niet alleen fijn tijdens vakantie, dat is ook wat je bedrijf waard maakt.

Neem Jordy van Keukensale. Hij was zelf de slechtst presterende verkoper van zijn eigen team. In plaats van harder aan te sturen ging hij voorop lopen en het gedrag zelf voorleven. Resultaat: tweehonderd procent groei. Zijn team ging bewegen omdat hij veranderde, niet omdat hij harder duwde.

Het begint bij jou, niet bij hen

Hier komt het ongemakkelijke deel.

Eigenaarschap weggeven doet iets met je identiteit. Als jij de man of vrouw bent die het altijd weet en altijd oplost, dan is stoppen met oplossen niet een technisch trucje. Dan raak je aan wie je denkt te zijn in dit bedrijf.

Daarom lukt het zo vaak niet. Niet omdat de methode moeilijk is, maar omdat je je rol nog niet hebt herzien.

Precies daarover gaat Bewust Leiderschap. Wie ben ik nu, wie wil ik zijn, en wat betekent dat voor mijn rol in mijn bedrijf. Op één A4, met een stappenplan eronder. Want strategie volgt energie, niet andersom.

Zie het zo: elke keer dat jij het antwoord geeft, neem je een klein beetje eigenaarschap terug. En elke keer dat je de vraag teruglegt, geef je een klein beetje weg. Dat is de hele beweging.

Wanneer haal je er iemand van buiten bij?

Soms is een sessie met het hele team sneller dan honderd losse gesprekken. Drie redenen die praktisch zijn:

• Iedereen hoort het tegelijk. Eén verhaal, één taal, één afspraak. Geen ruis van doorvertellen.
• Iemand van buiten mag de vraag stellen die intern gevoelig ligt. Dat scheelt drie omwegen.
• Er wordt iets losgemaakt. Een sessie die eerst raakt en daarna aan het werk zet, haalt in een dagdeel wat intern maanden kost.

Peter is boekbaar als spreker en voor in-house workshops rond leiderschap, verandering, werkgeluk en organisatiecultuur. Keynotes als Magie van Taal, Leid met LEF en groei en Wie wil je zijn?. Altijd met hetzelfde doel: naar huis met actie.

Boeken loopt via zijn sprekersprofiel bij Sprekersarchitecten. Wil je eerst weten wat er in jouw team speelt, lees dan ook het stuk over een team in beweging krijgen.

Veelgestelde vragen over eigenaarschap bij medewerkers

Wat is eigenaarschap bij medewerkers precies?
Eigenaarschap betekent dat iemand verantwoordelijk is voor een uitkomst en niet alleen voor een handeling. Hij bepaalt zelf de route binnen afgesproken kaders, neemt beslissingen die bij die uitkomst horen en legt daarover verantwoording af.

Hoe stimuleer je eigenaarschap zonder de controle te verliezen?
Door de uitkomst, het budget en de deadline scherp af te spreken en de aanpak vrij te laten. Zet daarnaast een vast evaluatiemoment in de week. Dan hoef je er tussendoor niet achteraan te lopen en houd je grip op het resultaat in plaats van op de route.

Mijn team wacht altijd op mij, hoe verander ik dat?
Stop met antwoorden geven. Vraag bij elke vraag eerst “wat zou jij doen?” en beslis daarna samen. Dat voelt in het begin langzamer, maar na een paar weken komen mensen met voorstellen in plaats van vragen.

Hoe lang duurt het voor je verschil merkt?
De eerste verandering zie je meestal binnen twee tot vier weken, zodra mensen merken dat jij het echt niet meer overneemt. Een cultuur waarin het vanzelf gaat, kost een paar maanden consequent gedrag van jou.

Waarom zou ik hier een spreker of workshop bij halen?
Omdat je het hele team in één keer dezelfde taal en dezelfde afspraken meegeeft, omdat iemand van buiten de gevoelige vraag mag stellen, en omdat een goede sessie eerst iets losmaakt en daarna in actie zet. Dat gaat sneller dan honderd losse gesprekken.