Leiderschap met lef

Leiderschap met lef is niet hard zijn of alles alleen doen. Het is durven kiezen terwijl je niet zeker weet of het de juiste keuze is, en die keuze daarna uitspreken. Niet kiezen is ook een keuze, alleen dan kiest de situatie voor jou en betaalt je team de rekening.

Iedere leidinggevende die ik spreek heeft een lijstje.

Niet op papier. In zijn hoofd. Het gesprek dat er al drie maanden aan zit te komen. De klant die te veel energie kost en te weinig oplevert. De medewerker die op de verkeerde plek zit en dat zelf ook wel voelt. De richting die je eigenlijk al hebt gekozen maar nog niet hardop hebt gezegd.

Dat lijstje kost je niets, denk je. Het staat er alleen maar.

Alleen: elk punt op dat lijstje vraagt dagelijks een klein beetje van je aandacht. En aandacht is het enige wat je echt niet kunt bijmaken.

Wat lef in de praktijk betekent

Lef wordt vaak verward met bravoure. Hard praten, snel besluiten, stoere taal. Dat is geen lef, dat is volume.

Lef is drie dingen, en ze zijn allemaal stiller dan je denkt:

• Kiezen zonder volledige zekerheid. Je hebt nooit alle informatie. Wachten tot je die wel hebt, is uitstel met een net jasje aan.
• Het uitspreken. Een keuze die alleen in je hoofd bestaat, bestaat voor je team niet. Onduidelijkheid is geen vriendelijkheid.
• De gevolgen dragen. Ook als het achteraf niet de beste keuze blijkt. Dan stuur je bij, en dat is normaal werk.

Dat laatste punt is waar het meestal misgaat. Mensen durven niet te kiezen omdat ze denken dat een keuze definitief is. Dat is hij niet.

Als je strategie niet werkt, gooi je hem niet overboord. Je stuurt bij. Vaak maakt een kleine tweak het verschil, zoals ik uitgebreider beschrijf in het stuk over waarom je strategie niet werkt.

Wat uitstel je echt kost

Even rekenen, want dit blijft anders zweven.

Neem dat ene gesprek dat je drie maanden voor je uit schuift. In die drie maanden gebeurt dit: de betrokken medewerker weet dat er iets is en presteert onder zijn niveau. Zijn twee directe collega’s zien het en vragen zich af waarom er niets gebeurt. Jij denkt er per week een paar keer aan.

Dus je hebt geen probleem met één persoon. Je hebt drie mensen die minder brengen dan ze kunnen, plus een leidinggevende die aandacht lekt. Drie maanden lang.

En het gesprek zelf? Dat duurt veertig minuten.

Dat is de rekensom van uitstel. Veertig minuten ongemak tegenover een kwartaal ruis.

Vier momenten die lef vragen

Bij bijna elke ondernemer en leidinggevende zitten ze op dezelfde vier plekken:

• De persoon op de verkeerde plek. Je weet het al een half jaar. Hij weet het zelf ook. Jij houdt hem vast uit loyaliteit en houdt hem daarmee klein.
• De klant die je nog niet durft los te laten. Hij levert omzet en kost marge, energie en avonden. Afscheid nemen voelt als achteruit, terwijl het ruimte maakt.
• De taak die je zelf blijft doen. Omdat jij het beter kunt. Dat is waar. En het is precies waarom je bedrijf niet groeit.
• De richting die je nog niet hebt uitgesproken. Je weet waar je heen wilt, maar zolang je het niet zegt kan niemand meelopen.

Kies er één. Niet alle vier. Eén.

Vandaag opschrijven, deze week doen. Dat is het hele plan.

Hoe je lef opbouwt

Lef is geen karaktertrek waar je mee geboren wordt. Het is een spier, en die werkt volgens dezelfde logica als elke andere spier: kleine gewichten, vaak, oplopend.

Vier dingen die werken:

• 1. Zet een deadline op de beslissing, niet op de uitkomst. “Voor vrijdag heb ik gekozen” is een afspraak die je kunt nakomen. “Als het duidelijker is, beslis ik” niet.
• 2. Bepaal wat het je kost als je niets doet. Niet vaag, in geld, uren of mensen. Zodra uitstel een prijs heeft, verandert de afweging.
• 3. Maak de keuze klein. Je hoeft niet de hele reorganisatie te bedenken. Je hoeft één gesprek te plannen.
• 4. Spreek het uit tegen iemand. Een keuze die je hebt uitgesproken, voert zichzelf half uit. Daarom werken sparringpartners.

Anika Zwinkels liet de sales los die ze jaren zelf had gedaan. Dat was geen tactische aanpassing, dat was lef. Ze deed het en er kwam zeventigduizend euro binnen in negentien dagen, met een team dat het overnam.

Keimpe Sikma van AT Finance ging grenzen stellen en delegeren. Ook geen truc, wel een keuze. Hij kreeg er rust en meer sturing in het bedrijf voor terug.

Wat beide gevallen gemeen hebben: de keuze voelde vooraf riskant en achteraf logisch. Zo werkt het bijna altijd.

Waarom lef bij je identiteit begint

Hier zit de laag onder de laag.

Je stelt geen beslissing uit omdat je de feiten niet kent. Je stelt hem uit omdat de uitkomst iets zegt over wie je bent. Als ik deze klant laat gaan, ben ik dan nog een groeiend bedrijf? Als ik dit gesprek voer, ben ik dan de hardvochtige baas?

Zolang die vraag onder je besluit ligt, kies je niet.

Daarom werkt het om eerst naar jezelf te kijken en dan naar de beslissing. Wie ben ik nu als leider, wie wil ik zijn, en wat betekent dat voor mijn rol in dit bedrijf? Dat is exact de route van Bewust Leiderschap: op één A4 helder, met een stappenplan eronder.

Weet je wie je wilt zijn, dan worden de meeste beslissingen ineens saai. Ze volgen gewoon uit je richting. Over die vraag gaat ook het artikel wie wil je zijn, de vraag die persoonlijk leiderschap verandert.

Lef in een team of organisatie

Bij een team gaat het niet anders, alleen met meer mensen.

Een team dat geen lef toont, heeft dat meestal geleerd. Iemand die vroeger een knoop doorhakte en op zijn vingers werd getikt, doet het niet nog een keer. Wil je moedige mensen, dan moet je fouten kunnen dragen zonder er iemand op af te rekenen.

Drie dingen die je in een team kunt neerzetten:

• Benoem wie beslist. Bij twijfel over wie de knoop doorhakt, hakt niemand hem door.
• Beloon de beslissing, niet alleen de uitkomst. Iemand die tijdig koos en er iets van leerde, deed het goed. Ook als het misging.
• Geef zelf het voorbeeld. Vertel wat je hebt besloten, waarom en waar je twijfelde. Dan wordt kiezen normaal in plaats van gevaarlijk.

Leid met LEF en groei is ook een van de keynotes waarmee Peter organisaties op het podium meeneemt: persoonlijk leiderschap, durven kiezen en direct in actie komen. Naast Wie wil je zijn?, Magie van Taal en De invloed van mindset op gedrag en resultaten.

Boeken loopt via zijn sprekersprofiel bij Sprekersarchitecten.

Veelgestelde vragen over leiderschap met lef

Wat is leiderschap met lef?
Leiderschap met lef betekent kiezen zonder volledige zekerheid, die keuze uitspreken en de gevolgen dragen. Het is dus niet hard of luid zijn, het is helder zijn op momenten dat helderheid ongemakkelijk voelt.

Hoe neem ik een beslissing die ik al maanden uitstel?
Zet een deadline op de beslissing zelf en niet op het moment waarop het duidelijker wordt. Bepaal daarna wat het je kost als je niets doet, in geld, uren of mensen. Maak de eerste stap zo klein dat je hem deze week kunt doen.

Is lef aangeboren of kun je het leren?
Het is te ontwikkelen. Lef werkt als een spier: kleine keuzes, vaak, oplopend in gewicht. Wie elke week één ding aanpakt dat hij liever uitstelt, beslist na een paar maanden merkbaar sneller.

Hoe krijg ik mijn team moediger?
Maak duidelijk wie beslist, waardeer een tijdige beslissing ook als de uitkomst misging, en vertel zelf hardop wat je hebt besloten en waar je twijfelde. Zo wordt kiezen normaal in plaats van riskant.

Kan Peter hierover spreken bij ons bedrijf?
Ja. Leid met LEF en groei is een van zijn keynotes, naast Wie wil je zijn?, Magie van Taal en De invloed van mindset op gedrag en resultaten. Boeken loopt via zijn sprekersprofiel bij Sprekersarchitecten.